Op consultatie bij de dierenarts

Een goede kweek vereist een goede voorbereiding

Gezonde vogels als goede voorbereiding op de kweek

Auteur en foto’s: K.B.O.F. (Karel Vanderheyden)
Verschenen in het tijdschrift "De Witte Spreeuwen" van de K.B.O.F. - februari 2015

Een goede kweek vereist een goede voorbereiding, daarom steken we ons licht op bij Dr. Peter Coutteel, die al meer dan 25 jaar ervaring heeft met het begeleiden en helpen van kwekers en hun vogels. We namen enkele vogels mee en lieten ze als voorbereiding op de kweek, ‘keuren’ door Dr. Coutteel.

“De voorbereiding van de kweek begint niet 6 weken voor de aanvang van de kweek” vertelt Peter “een vogel moet het hele jaar door goed verzorgd worden. Toch zijn de laatste 6 tot 8 weken voor de kweek van levensbelang of van ‘kweekbelang’”.

Uitwendige controle

Dr. Coutteel: “Aan de buitenkant van een vogel kan je al heel veel zien, en natuurlijk luister ik aandachtig naar wat de liefhebber me te vertellen heeft over zijn vogels en het afgelopen kweekjaar.” Dr. Coutteel vertelt verder: “Wanneer een kweker een afspraak maakt om de kweekvoorbereidng te doen, vraag ik hem om een viertal vogels mee te brengen, met maximum 2 vogels per kooi. En graag representatieve vogels mee brengen, die laten zien wat er eventueel aan de hand is. Vergeet ook niet onderaan de kooi een glad papiertje te leggen voor de beoordeling en onderzoek van de mest.” Dr. Coutteel neemt eerst de vogel in zijn hand en betast hem. “Hierdoor weet je al veel . Je voelt al direct of de vogel te vet of te mager is en of hij uitwendige gebreken heeft.” Daarna bekijkt hij nauwkeurig de ogen van de vogel. Deze moeten helder en goed droog staan, want natte ogen kunnen op ornithose wijzen. Vervolgens trekt hij een vleugel open, houdt hem tegen het licht en kijkt of er geen vedermijt aanwezig is. Daarna blaast hij de veren in de nek uit elkaar. Er verschijnt een kale plek waar je duidelijk de slagader ziet lopen. “Als een vogel de zwarte luis bij zich heeft, zie je die hier gegarandeerd lopen,” weet hij. Hetzelfde doet de dokter met de buik om te kijken of er darmlussen zichtbaar zijn en of de lever niet vergroot is. “Bij gezonde vogels mag je wat vet zien tijdens de kweekvoorbereiding, zo niet is de vogel uit conditie” vertelt Dr. Coutteel.

Uitwendige controle van de vleugels
Uitwendige controle van de vleugels
Uitwendige controle op vedermijt
Uitwendige controle op vedermijt

Vogelveertjes

En de dierenarts gaat verder: “De cloaca of tap verraadt ook veel. Deze moet goed droog zijn. Als de veertjes errond plakkerig of nat zijn, is dat een teken dat er mogelijk iets aan de hand is. Pas er ook mee op dat je de veertjes boven op de tap niet wegknipt want dit zijn de voelveertjes en deze heeft de man nodig om te voelen waar de cloaca zich bevindt tijdens de copulatie. Je mag bij felbevederde vogels wel de veertjes op de onderbuik wegknippen. Ten slotte controleert de dokter de pootjes en de nagels. De pootjes moeten schilfervrij zijn. Vooral bij oudere vogels tref je vaak schubben aan op het loopbeen en de tenen. Dit kan je makkelijk verhelpen door de pootjes zachtjes te masseren met een intramammaire zalf. Ook de teennagels mogen niet te lang zijn anders kan de man de pop verwonden of heeft ie te weinig grip. Correct bijknippen voor het koppelen is de boodschap.

Controle van de nagels
Controle van de nagels

Kropcontrole

Als de vogel uitwendig is nagekeken, neemt Peter een wattenstaafje en gaat ermee in de bek tot in de krop van de vogel. Het vocht dat zo opgenomen wordt, bekijkt hij onder de microscoop. Hij vergroot het staal 200 keer om te kijken of er geen parasieten zoals trichomonas in de krop of keel aanwezig zijn.

Kropcontrole
Kropcontrole

Mestcontrole

Ten slotte neemt de dierenarts een staal van het mest. “Leg steeds een glad papier op de bodem, zo kan ik makkelijk een meststaal nemen. Strooi zeker geen zand op de bodem, want die absorbeert het mest” vertelt Peter. Het mest bestaat altijd uit 3 delen. Het donkere vaste gedeelte zijn de resten van het verteerde voedsel. Er zit ook altijd een witte fractie bij de mest. Dit zijn de uraten (urinezuurkristallen). Een vogel heeft geen blaas en kan immers niet wateren. Daarom komt de urine als vaste stof mee met de mest. Ten slotte zie je ook altijd een waterachtige vloeistof. Bij stress is deze groter dan normaal maar ook bij zieke vogels kan je meer water zien dan bij gezonde exemplaren en dit omdat een zieke vogel minder zaad eet. Peter legt een meststaal aangelengd met fysiologisch water onder de microscoop en onderzoekt ze op coccidiose (kanaries en wildzang), megabacteriën (maagschimmel), parasieten en wormen (vooral bij parkieten), flagelaten, cochlosomose (exoten). De dokter kijkt ook naar onverteerde zaden en controleert de kleur. Een felgroene kleur doet vermoeden dat de vogel te weinig heeft gegeten, een te bleke kleur wijst vaak op slechte vertering, tekortkomingen of een ziekte.

Mestcontrole
Mestcontrole

Naar het labo

Wanneer het miscroscopisch onderzoek geen uitsluitsel geeft, stuurt hij een staal naar het labo. Daar zetten ze het mest ‘op kweek’. Zo kan je zien welke bacteriën verder uitgroeien, bv salmonella. Een laatste stap naar een goede diagnose is een autopsie. Peter: “Een dode vogel kan je gerust 3 dagen in een koele omgeving (frigo) bewaren. Op kamertemperatuur gaat hij heel snel aan het rotten en kan je niet meer zien wat er aan de hand is.”

Verlichting

Om het kweekseizoen optimaal te laten verlopen, spelen natuurlijk ook externe factoren mee. Peter: “Zorg ervoor dat je voldoende en het juiste licht hebt. Best hang je TL-buizen met UV-spectrum. (Philips TLD 965, true light, arcadia bird lamp) en vervang de lampen jaarlijks. Integreer ook best een HF ballast voor de frequentie van de lamp. Tijdens de kweek moet een vogel minstens 15 u licht krijgen om optimaal te kunnen kweken en de jongen goed groot te brengen.

Ten slotte wijst Dr Coutteel erop dat een luizenplaag, zowel de zwarte als de rode luis, het kweekseizoen erg kan verstoren. “Maar wie de kweekruimte goed behandelt met een langwerkend product en zijn vogels maandelijks in de hals aanstipt met Frontline zal zeker van het ongedierte gespaard blijven” vertelt hij tot slot.

Kweekschema

Alvorens naar huis te gaan krijg je ook nog een kweekschema waar de belangrijkste zaken opstaan die van toepassing zijn voor jouw vogelbestand. Ook wordt er dan voldoende uitleg gegeven over de eventueel toe te passen behandeling(en) en worden adviezen gegeven hoe om te gaan met de juiste supplementen voor een geslaagde kweek.